مباني نظري تربيت اخلاقي از نظر امام علي (ع)

مباني نظري و پيشينه پژوهش تربيت اخلاقي از نظر امام علي (ع)

در 59 صفحه ورد قابل ويرايش با فرمت docx

توضيحات: فصل دوم پايان نامه کارشناسي ارشد (پيشينه و مباني نظري پژوهش)

همراه با منبع نويسي درون متني به شيوه APA جهت استفاده فصل دو پايان نامه

توضيحات نظري کامل در مورد متغير

پيشينه داخلي و خارجي در مورد متغير مربوطه و متغيرهاي مشابه

رفرنس نويسي و پاورقي دقيق و مناسب

منبع : انگليسي وفارسي دارد (به شيوه APA)

نوع فايل: WORD و قابل ويرايش با فرمت docx 

قسمتهايي از متن مباني نظري و پيشينه

مفهوم تربيت

واژه تربيت بر پرورش دادن استعدادهاي انسان يعني فراهم کردن زمينه رشد استعدادهاي آدمي دلالت مي­کند. اين واژه از ريشه ((ربو)) به معني زادت، فزوني و رشد و برآمدن گرفته شده است( دل شاد توراني، مصطفي،چاپ دوم،1380). استفاده کردن و بکار بردن از اين ريشه همين معنا ((رَبَو)) نفس عميق بلند را گويند که موجب برآمدن سينه است. ((ربوه)) يعني سرزمين بلند و مرتفع و ((ربا)) يعني افزودن شدن و نمو کردن که در اصطلاح شرع مخصوص افزايش سرمايه غير سود شرعي است (( ربيت الولد فربا)) يعني فرزند را تربيت کردم و او رشد کرد(همان به نقل از مفردات في غريب القرآن، ابوالقاسم الحسين بن محمد الراغب اصفهاني). در سوره اسراء آيه 24 قرآن کريم همين معنا يعني بزرگ کردن در مفهوم رشد جسمي آمده است: (( قل رب ارحمها کما ربياني صغيرا)) بگو پروردگارا آن دو((پدر و مادر)) را رحمت کن چنان که مرا در خردي پرورند.

همچنين در حکمت 62 نهج البلاغه آمده است که امام علي(ع) فرمودند (( اذا حيبت بتحية فحي بأحسن منها و اذا اسديت اليک يدفکا فئها لما يربي عليها، الفضل مع ذلک العبادي)) چون تو را ستودن، بهتر از آنان ستايش کن و چون به تو احسان کردن، بيشتر (افزون­تر) ببخش به هرحال پاداش بيشتر از آن آغازکننده است(دشتي، علي،1389).

در اينجا واژه يربي به معني زيادت و فزوني آمده است اما حضرت واژه ((ربو)) را به معناي سرزمين بلند و مرتفع،تپه و پشته در لغتي والا به کار گرفته و فرموده است:

((لايحفي عليه من عباده شخوص لحظه و لاکرور لفظة و لا ازدلاف ربوه))

بر خداوند پوشيده نيست خيره نگريستن بندگان و نه بازگشتن لفظي بر زبان ايشان و نه نزديک شدنشان به پشته­اي))( دل شاد تهراني،1389).

((رب)) به معناي مالک خالق، مربي، تيم، صاحب و سرور است و نيز اصلاح کننده هر چيزي را ((رب)) مي­گويند بنابراين (( رب)) به معناي مالک ،مدبر و تربيت کننده است(هاشمي،1381).

راغب اصفهاني ((لغت شناس)) مي­نويسد: الرب فئ الامل التربيه و هو انشاء الشي حالا في لاالي حد التمام (( رب)) در اصل به معني تربيت و پرورش است ، يعني ايجاد کردن حالتي پس از حالت ديگر در چيزي تا به حد نهايي و تام کمال خود برسد.(المفردات، ص184) دانشمندي به جنبه خاصي از جنبه تربيت اخلاقي رفتار انسان، ديگري جنبه عاطفي و سومي جنبه هوشي يا ذهني آن را مهم مي داند و تربيت را ((پيدايش در رفتار عاطفي و ((پيدايش در رفتار عاطفي و (( پيدايش تغيير رفتار هوش)) تعريف کرده­اند.(  رنج پور،آذريان). در اينجا سه تعريف را براي تربيت ذکر مي­کنيم:

دکتر علي قائمي تربيت را چنين تعريف مي­کنند : (( تربيت عبارت است از اراده و هدايت جريان ارتقايي و رشد بشر و جهت آن به سوي کمال و بي­نهايت))( قائمي ، 1381).شهيد مطهري در کتاب تعليم و تربيت در اسلام مي­نويسد: ((تربيت عبارت است از پرورش دادن ، يعني به فعليت درآوردن استعدادهاي دروني يک شي))( مطهري،1379). و در تعريف ديگر تربيت عبارت است از: ايجاد زمينه مناسب براي به فعاليت رساندن استعدادهاي بالقوه و ايجاد صفات و فضايل اخلاقي در جهت  نيل به کمال مطلوب (شرفي، محمدرضا، ((روش هاي تربيت در اسلام)) رساله کارشناسي ارشد، تهران،دانشگاه تربيت مدرس،ص22). ...

...

اخلاق از ديدگاه امام علي (ع)

امام به عنوان اولين کسي که درباره مکارم اخلاق دست به نگارش زد، اخلاق را شامل شکوفا شدن تمام ابعاد مثبت انساني مي­داند که از حدود خوش رويي و نرمي در برخورد با همنوعان فراتر رود و انسان را در پيمودن و رسيدن به هدف اعلاي زندگي کمک نمايد.

امام علي (ع) فرموده است: (( لوکنا لا نرجو جنة و لا نخشي ناراً و لا ثوابا و لا عقباً لکانَ ينبغي لَنا ان نطالب بمکارم الاخلاق فانها مما سبيل النجاح)). (مستدرک وسائل،ج11،ص193)

اگر به فرض، اميدي به بهشت و ترسي از دوزخ نداشته باشيم اگر فرضاً ثواب و عقابي در قيامت نباشد بازهم لازم است از خود مکارم اخلاقي و سجاياي انساني را مطالبه نمائي ام، زيرا قرار گرفتن صفات پسنديده و بکار بستن آن ها از عوامل مؤثر رستگاري است و در زندگي بشر مايه خوشبختي و سعادت است . ازنظر امام علي(ع) عالي ترين سرمايه و افتخار اخلاق پسنديده است  و سجاياي اخلاقي و صفات انساني، رمز کاريابي و موفقيت و بهترين وسيله براي سازگاري با ديگران در اجتماع است چرا که حسن خلق و رفتار پسنديده مي­تواند آدمي را در نظر مردم عزيز و محبوب نمايد و موجب آسايش مادي و معنوي او را فراهم نمايد.

در نهج البلاغه آمده است : ((اکرم الحسب حسن الخلق)) (( عالي ترين ماية بعد و شرف آدمي، حسن خلق است.))

 ( نهج البلاغه، ص1094).

و همچنين امام علي(ع) اخلاق پسنديده را عامل جذب و استحکام رابطه دوستي مي­داند و مي­فرمايند:

(( من حسن خلقه کثر محبوه و انست النفوس به))( غرور الحکم). (( کسي که اخلاقش نيک باشد، دوستانش فراوان و مردم با او انس مي­گيرند.))

و بااينکه اخلاق ناپسنديده نيز باعث مي­شود که ديگران از دور از پراکنده گردند در همين ارتباط مي­فرمايند:

 (( من ساء خلقه اعوزه الصديق و الرفيق))( همان). (( کسي که به اخلاق باشد ، دوستان و رفيقان او پراکنده مي­شوند و او را رها مي­کنند.))

امام معتقد است افرادي که اخلاق ناپسند دارند به لحاظ روحي و رواني در عذاب و ناراحتي هستند و باعث مي­شود که زندگي بر آنان سخت بگذرد اميرالمؤمنين مي­فرمايند:

(( سوءالخلق نهد العيش و عذاب و النفس)) (( چه کسي غم و اندوهش از همه بيشتر است؟ فرمودند : (( اسوئهم خلقاً !))( مستدرک الوسائل، جلد2، ص338).کسي که از همه اخلاقش بدتر است. ...